التهاب لثه در نوجوانان؛ تأثیر بلوغ و تغییرات هورمونی بر سلامت لثه
دوران نوجوانی یکی از حساسترین مراحل رشد است. در این دوره بدن نوجوان با تغییرات گستردهای مانند رشد سریع، تغییرات روحی و نوسانات هورمونی روبهرو میشود. بسیاری از والدین تصور میکنند مشکلات دهان و دندان نوجوانان فقط به پوسیدگی محدود است، اما واقعیت این است که التهاب لثه در نوجوانان یکی از شایعترین مشکلات این سن محسوب میشود.
در مطب دکتر الهام توکلیان، بسیاری از خانوادهها با نگرانی درباره علائمی مثل قرمزی، تورم و حتی خونریزی لثه در نوجوانان مراجعه میکنند. خوشبختانه این مشکل در صورت تشخیص بهموقع قابل درمان و کنترل است.
چرا نوجوانان در دوران بلوغ دچار مشکلات لثه میشوند؟
یکی از دلایل اصلی بروز مشکلات لثه در دوران بلوغ افزایش سطح هورمونهای جنسی مانند استروژن و تستوسترون است. این هورمونها باعث میشوند بافت لثه حساستر شود و حتی مقدار کمی پلاک میکروبی واکنش التهابی شدیدی ایجاد کند.
به همین دلیل دوران نوجوانی زمانی است که رعایت بهداشت دهان و دندان باید جدیتر دنبال شود.
ورم لثه نشانه چیست و چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
ورم لثه در نوجوانان میتواند نشانه التهاب ناشی از پلاک میکروبی، تغییرات هورمونی دوران بلوغ یا حتی کمبود برخی ویتامینها باشد. اگر ورم همراه با خونریزی، درد یا بوی بد دهان باشد، بهتر است توسط دندانپزشک متخصص کودک و نوجوان بررسی شود تا از پیشرفت بیماریهای لثه جلوگیری شود.
دندان درد هورمونی در نوجوانان؛ ارتباط تغییرات بلوغ با حساسیت دهان و لثه
گاهی نوجوانان در دوران بلوغ دچار دردهای پراکنده در دندان یا لثه میشوند که علت اصلی آن پوسیدگی نیست، بلکه تغییرات هورمونی و افزایش حساسیت بافتهای دهانی است. دندان درد هورمونی معمولاً موقتی است، اما در صورت تداوم باید برای بررسی دقیقتر به متخصص مراجعه شود.
تأثیر تغییرات هورمونی بر سلامت لثه نوجوانان
از نظر علمی ثابت شده است که تأثیر تغییرات هورمونی بر لثه نوجوانان بسیار قابل توجه است. هورمونها میتوانند جریان خون در بافت لثه را افزایش دهند و پاسخ بدن به باکتریها را شدیدتر کنند.
در نتیجه:
لثهها متورمتر میشوند
احتمال خونریزی افزایش پیدا میکند
حساسیت لثه به پلاک بیشتر میشود
التهاب سریعتر گسترش مییابد
این وضعیت به نام «ژنژیویت بلوغ» شناخته میشود و در بسیاری از نوجوانان دیده میشود.
علت خونریزی لثه در سن بلوغ چیست؟
یکی از سوالات پرتکرار والدین این است که علت خونریزی لثه در سن بلوغ چیست؟
در بیشتر موارد، خونریزی لثه در نوجوانان به دلایل زیر رخ میدهد:
افزایش حساسیت لثه به پلاک در دوران بلوغ
مسواک نزدن صحیح یا نامنظم
تغییرات شدید هورمونی
کمبود ویتامین C یا آهن
وجود براکتهای ارتودنسی که تمیز کردن را سختتر میکند
اگر این علائم ادامهدار باشد، مراجعه به متخصص ضروری است.
علائم التهاب لثه در نوجوانان
شناخت علائم اولیه بسیار مهم است. نوجوانانی که دچار التهاب لثه در نوجوانان هستند معمولاً علائم زیر را تجربه میکنند:
قرمزی و تورم لثه
درد یا حساسیت هنگام مسواک
خونریزی لثه در نوجوانان هنگام نخ دندان
بوی بد دهان مداوم
عقبرفتگی لثه در موارد شدید
تشخیص زودهنگام مانع پیشرفت بیماری خواهد شد.
آیا التهاب لثه در نوجوانان خطرناک است؟
در اغلب موارد، التهاب لثه ناشی از بلوغ قابل درمان است. اما اگر نادیده گرفته شود، ممکن است به پریودنتیت تبدیل شود.
پریودنتیت میتواند باعث:
تحلیل استخوان فک
لق شدن دندانها
مشکلات دائمی لثه در بزرگسالی
شود. بنابراین رسیدگی به موقع اهمیت زیادی دارد.
درمان التهاب لثه ناشی از بلوغ چگونه انجام میشود؟
خبر خوب این است که درمان التهاب لثه ناشی از بلوغ در اکثر نوجوانان ساده و بسیار موفقیتآمیز است.
روشهای درمان شامل:
جرمگیری و پاکسازی حرفهای
اولین قدم حذف پلاک و جرم اطراف لثه است.
آموزش صحیح مسواک و نخ دندان
نوجوان باید روش درست بهداشت دهان را یاد بگیرد.
دهانشویههای ضدالتهاب
در برخی موارد دندانپزشک دهانشویه مخصوص تجویز میکند.
بررسی تغذیه
کاهش مصرف قند و افزایش میوه و سبزیجات به سلامت لثه کمک میکند.
مراقبت ویژه در ارتودنسی
در نوجوانانی که ارتودنسی دارند، مراقبت باید چند برابر شود.
درمان خانگی ورم لثه در نوجوانان (روشهای علمی و بیخطر)
بسیاری از والدین در اینترنت جستجو میکنند که درمان خانگی ورم لثه در نوجوانان چیست.
برخی روشهای خانگی میتوانند به کاهش التهاب کمک کنند، اما جایگزین درمان تخصصی نیستند:
شستوشوی دهان با آب نمک ولرم
کمپرس سرد روی صورت برای کاهش درد
رعایت دقیق مسواک و نخ دندان
مصرف غذاهای غنی از ویتامین C مانند پرتقال و کیوی
اگر خونریزی یا ورم بیش از چند روز ادامه داشت، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
پیشگیری از مشکلات لثه در دوران بلوغ
برای جلوگیری از مشکلات لثه در دوران بلوغ رعایت چند نکته ساده کافی است:
مسواک حداقل دو بار در روز
استفاده روزانه از نخ دندان
مراجعه منظم هر ۶ ماه به دندانپزشک
رژیم غذایی کمقند و سالم
نوشیدن آب کافی
پیشگیری همیشه سادهتر و کمهزینهتر از درمان است.
استفاده از انگیزههای ظاهری نوجوانان
یکی از راههای خوب برای تشویق نوجوان به رعایت بهداشت دهان، این است که روی موضوعی تمرکز کنید که برای او اهمیت زیادی دارد: ظاهر و تصویر اجتماعی.
به نوجوان خود بگویید مطالعات زیادی نشان دادهاند که لبخند سالم و زیبا جذابیت بیشتری ایجاد میکند و تأثیر مثبت در برخورد با دیگران دارد. اشاره به لبخند زیبای افراد مشهور مورد علاقه نوجوان نیز میتواند انگیزه خوبی ایجاد کند. راه های اصلاح لبخند لثه ای را به او بیاموزید.
دختران نوجوان در معرض خطر بیشتر
تغییرات هورمونی دوران بلوغ نه تنها بر خلقوخو تأثیر میگذارد، بلکه میتواند خطر ابتلا به بیماری لثه را در دختران نوجوان افزایش دهد.
مطالعات نشان دادهاند که افزایش سطح هورمونهای پروژسترون و استروژن باعث افزایش جریان خون در لثههای دختران نوجوان میشود. در نتیجه، لثهها در دوران بلوغ حساستر و تحریکپذیرتر میشوند.
ذرات غذا، پلاک دندانی و جرم نیز میتوانند آسیبپذیری لثه را بیشتر کنند. به همین دلیل، رعایت دقیق بهداشت دهان در خانه برای دختران نوجوان اهمیت ویژهای دارد.
نقش جرمگیری حرفهای و درمان تخصصی
به یاد داشته باشید که جرمگیریهای حرفهای برای حذف پلاک و جرم دندان بهصورت منظم ضروری است.
ویزیتهای منظم دندانپزشکی بهترین زمان برای دریافت توصیههای تخصصی درباره سلامت لثه نوجوان است، پس حتماً سؤال بپرسید و از دندانپزشک راهنمایی بخواهید.
دندانپزشک ممکن است در صورت نیاز، درمانهای تخصصی پریودنتال را برای نوجوان توصیه کند تا از آسیب به بافت لثه و استخوان اطراف دندانها جلوگیری شود.
جمعبندی
التهاب لثه در نوجوانان یکی از شایعترین مشکلات دوران بلوغ است که بیشتر به دلیل تغییرات هورمونی رخ میدهد. این وضعیت میتواند باعث خونریزی لثه در نوجوانان و ناراحتیهای دهانی شود.
با رعایت بهداشت دهان، مراجعه منظم به دندانپزشک و درمان زودهنگام، میتوان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد. همچنین درمان التهاب لثه ناشی از بلوغ در صورت تشخیص بهموقع بسیار ساده و مؤثر خواهد بود.
اگر نوجوان شما علائمی مانند خونریزی یا تورم لثه دارد، بهتر است برای بررسی دقیقتر با متخصص دندانپزشکی کودک و نوجوان مشورت کنید.
