جویدن یخ برای تست استحکام دندان یا سرگرمی: چرا این عادت خطرناک است؟
جویدن یخ، چه بهعنوان یک عادت روزمره، چه برای تست استحکام دندان یا سرگرمی (مانند چالشهای ویروسی در TikTok)، یکی از بدترین عادتها برای سلامت دندانهاست. بسیاری از افراد فکر میکنند یخ فقط آب یخزده است و ضرری ندارد، اما فشار مکانیکی شدید و تغییرات دمایی ناگهانی ناشی از جویدن یخ میتواند به مینای دندان آسیب جدی بزند، ترکهای میکروسکوپی ایجاد کند و حتی دندان را بشکند.
در این مقاله، دکتر الهام توکلیان، متخصص دندانپزشکی کودکان، بهطور کامل به بررسی علمی جویدن یخ برای تست استحکام دندان، دلایل خطرناک بودن آن، عوارض بلندمدت و جایگزینهای ایمن میپردازد تا والدین و نوجوانان بتوانند از این عادت مخرب دوری کنند و سلامت دندانهایشان را حفظ کنند.
جویدن یخ و آسیب به مینای دندان
مینای دندان سختترین بافت بدن است، اما برخلاف استخوان، قابلیت ترمیم طبیعی ندارد. جویدن یخ فشار بسیار زیادی (تا چند صد کیلوگرم در سانتیمتر مربع) به مینا وارد میکند که باعث ایجاد ترکهای میکروسکوپی یا حتی لبپریدگی میشود. این ترکها بهمرور بزرگتر شده و لایه حساستر عاج دندان را در معرض قرار میدهند.
طبق گزارشهای انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) و مطالعات متعدد، جویدن مداوم یخ یکی از شایعترین دلایل ترک و شکستگی دندانهای سالم است. در کودکان و نوجوانان که مینای دندانشان هنوز کاملاً بالغ نشده، این آسیب سریعتر رخ میدهد.
جویدن یخ خطرناک برای دندان کودکان
کودکان به دلیل علاقه به سرگرمی یا تقلید از چالشهای TikTok (مانند Ice Cube Chew-Off)، بیشتر به جویدن یخ تمایل دارند. اما جویدن یخ خطرناک برای دندان کودکان است زیرا:
- مینای دندان کودکان نازکتر و کمتر معدنیشده است.
- ترکهای کوچک میتواند به سرعت به پوسیدگی منجر شود.
- دندانهای شیری ضعیفتر هستند و راحتتر میشکنند.
- در کودکان با بریس یا ارتودنسی، یخ میتواند براکت را بشکند یا سیم را جابهجا کند.
دکتر الهام توکلیان هشدار میدهد: بسیاری از کودکان با علائم حساسیت شدید به سردی، درد هنگام جویدن یا لکههای سفید/قهوهای روی دندان به مطب مراجعه میکنند که ریشه در عادت جویدن یخ دارد.
جویدن یخ باعث ترک خوردن دندان میشود
یکی از شایعترین عوارض جویدن یخ باعث ترک خوردن دندان میشود. این ترکها (craze lines یا شکستگیهای عمقی) ابتدا نامرئی هستند، اما با گذشت زمان:
- دندان به غذاها و نوشیدنیهای سرد/گرم حساس میشود.
- خطر شکستگی کامل دندان افزایش مییابد.
- اگر ترک به عصب برسد، نیاز به درمان ریشه (عصبکشی) ایجاد میشود.
در نوجوانانی که عادت جویدن یخ دارند، ترکهای دندانی گاهی بدون ضربه خارجی رخ میدهد و درمان آن هزینهبر است.
ضرر جویدن یخ برای دندان کودکان
ضرر جویدن یخ برای دندان کودکان بسیار بیشتر از بزرگسالان است:
- آسیب به دندانهای شیری که پایه دندانهای دائمی هستند.
- افزایش خطر پوسیدگی زودرس (ECC) به دلیل ترکهایی که غذا و باکتری را به دام میاندازند.
- ایجاد عادت بد که تا بزرگسالی ادامه مییابد.
- در کودکان با دندانهای ضعیف (مینای هیپوپلاستیک یا فلوروزیس)، حتی یک بار جویدن یخ میتواند دندان را بشکند.
چرا نباید یخ جوید؟
دلایل علمی اینکه چرا نباید یخ جوید عبارتند از:
- فشار مکانیکی شدید → ترک و شکستگی
- تغییرات دمایی ناگهانی → ترکهای حرارتی در مینا
- ساییدگی مینا → حساسیت دندانی دائمی
- آسیب به ترمیمها (پر کردن، روکش، کامپوزیت، بریس)
- فشار روی مفصل TMJ → درد فک و سردرد
مطالعات نشان میدهد افرادی که روزانه یخ میجوند، ۳–۵ برابر بیشتر احتمال دارد دندان شکسته یا ترکدار داشته باشند.
جایگزینهای ایمن برای جویدن یخ
بهجای جویدن یخ، این جایگزینها را امتحان کنید:
- آدامس بدون قند حاوی زایلیتول: بزاق را افزایش میدهد، باکتری را کاهش میدهد و ایمن است.
- میوههای یخزده: انگور یا توتفرنگی یخزده را مک بزنید (نه بجوید).
- سبزیجات سرد: خیار یا هویج سرد، ترد و ایمن.
- آب سرد با نی: حس خنکی بدون فشار به دندان.
توصیههای دکتر الهام توکلیان برای ترک عادت جویدن یخ
- اگر کودکتان یخ میجود، ابتدا علت را پیدا کنید (کمبود آهن، استرس، عادت یا سرگرمی).
- جایگزینهای ترد و سرد معرفی کنید.
- در ویزیتهای پیشگیری، وضعیت مینا را با بررسی میکروسکوپی چک کنید.
- برای کودکان مضطرب یا با عادت شدید، برنامه ترک تدریجی با جایزه پیشنهاد دهید.
نتیجهگیری: جویدن یخ ارزش آسیب به دندان را ندارد
جویدن یخ برای تست استحکام دندان یا سرگرمی ممکن است در لحظه لذتبخش باشد، اما عواقب آن (ترک مینا، شکستگی دندان، حساسیت دائمی و هزینههای درمانی سنگین) بسیار جدی است. با جایگزینهای ایمن و مراجعه منظم به دندانپزشک کودکان، میتوانید از سلامت دندان فرزندانتان محافظت کنید.
مطب دکتر الهام توکلیان با برنامههای پیشگیری و آموزش والدین، آماده کمک به شما برای ترک این عادت مخرب و حفظ لبخند سالم فرزندانتان است. اگر کودکتان عادت جویدن یخ دارد یا علائم حساسیت دندانی نشان میدهد، همین امروز برای معاینه و مشاوره رایگان تماس بگیرید.
سلامت دندان فرزندتان ارزشمندتر از یک عادت لحظهای است!
